Éditorial

5 februari 2012

Orgelsymfonie

Symfonische slagwerkers die de Grote Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw tot hun orkestrale thuishaven rekenen, onderhouden een - laat ons zeggen - afstandelijke relatie met het achter hen oprijzende Maarschalkerweerd-orgel. De uitstulpende, niet-verplaatsbare speeltafel ervan beneemt de percussionisten namelijk vele vierkante meters speelruimte en staat bovendien een podiumbrede slagwerkopstelling in de weg. Daarnaast dwingt het instrument de paukenisten letterlijk met de rug tegen de muur, waarbij de dubbelhoog gerenoveerde klaviertoren de ketsgevoeligheid van deze locatie nog eens extra heeft bevorderd. Een hinderlijk akoestisch verschijnsel waarbij de timpanist zijn eigen touché een split second later achter zich hoort terugkaatsen. En verder zien de orkestrale trommelaars het orgel als het enige muziekinstrument op het concertpodium, dat (meestal) nors zwijgt als de anderen muzikaal plezier hebben. Helaas voor hen: de orgelspeeltafel is een blijvertje.

Arme organisten. Zij waren en zijn het kind van de rekening in deze onderkoelde verhouding. Zo werd eens Bernard Bartelink, die bij het Concertgebouworkest de Derde symfonie van Camille Saint-Saëns meespeelde en daarvoor bij ieder concert dwars door de slagwerkopstelling de orgelbank moest zien te bereiken, door de KCO-drumsectie geestelijk gemangeld. Wreed ook traden de slagwerkers van het Koninklijk op tegen organist Kees de Wijs. Deze vond bij een uitvoering van Richard Strauss' Alpensymfonie, een reusachtige donderplaat en een huilende windmachine aan zijn onmiddellijke rechterzijde opgesteld. Als door de bliksem getroffen verliet hij na afloop het Concertgebouw. Het zwaarst mishandeld evenwel, is Leo van Doeselaar. Hij werd, tijdens zijn medewerking aan een Grote Zaal-concert van de Slagwerkgroep Amsterdam, muzikaal gekoppeld aan de rechtervoet van King Crimson-drummer Bill Bruford. Deze liet namelijk de (toen nog piepjonge) organist het pedaalregister als gestemde bass drum gebruiken. Na die ervaring te hebben verwerkt, werd Leo professor in Berlijn.