symfonische_muziekpagina's sympagtitel

De Symfonische muziekpagina's ©

Door Niels Le Large

Voorpagina Colofon en contact Archief


Éditorial

21 oktober 2013

Identiteit


Even generaliseren. Sinds Willem Drees is al het rapsodische en anekdotische in de klassieke muziek verdampt. Dat hoeven we niet te betreuren, want volksdansen doen we niet meer en de Sinfonische Dichtung is al honderd jaar geleden uitgestorven. Het is ook geen oordeel, het is het vaststellen van een feit. Componisten refereren al lang niet meer aan een muzikale traditie of een existerende school, noch provoceren ze de bestaande orde. Die zijn er namelijk niet meer. Citeren uit een bestaand klankidioom gebeurt weliswaar veelvuldig, maar dat is natuurlijk niet hetzelfde als onderdeel uitmaken van een muzikale modus of stijl.

Bovendien was de volksmuziek van de tweede helft van de twintigste eeuw de rock&roll en die is mondiaal geabsorbeerd. En omdat er, op Frank Zappa na, geen componisten zijn geweest die die ruige volksbeat tot hun inspiratiebron rekenden, verwijst de kunstmuziek tegenwoordig alleen nog naar zichzelf. Met als intellectuele consequentie, een dwanggedachte bij beginnende componisten absoluut oorspronkelijk te moeten zijn. Dat kan natuurlijk niet. Geen kunstenaar is in staat de geschiedenis van zich af te schudden en met één groot gebaar een compleet nieuwe wereld te creëren. Het is al mooi als een toonkunstige novice een opus schrijft waar de beroepsomgeving 'iets in hoort'. Het gevaar hierbij - ach, wat heet gevaar - het gevolg hiervan is, dat in zo’n geïmplodeerd individualisme een potentieel compositorisch talent al bij de start een flinke kans loopt te verzuipen in de zee van totale verscheidenheid.

Ook voor een componist is negentig procent van zijn inspiratie transpiratie. Zuchtend en steunend moet hij, net als vocalisten en instrumentalisten, met vallen en opstaan zijn vakbekwaamheden opvoeren tot hij/zij er iets bijzonders mee weet te doen. Componerend meesterschap wordt daarom bijna nooit onmiddellijk herkend. Die expertise komt later. De Stockhausen-kliek van de jaren vijftig veroordeelde Ligeti’s Atmospheres (1961) als een mooi-doen-verschijnsel uit een af te keuren verleden tijd. Nu staat het stuk op de programma’s van alle grote orkesten en is het symfonische werk van Karlheinz marge-repertoire geworden. Jeugdige componisten aller landen, als je jong bent mag je best ergens op lijken!